Autor: Mateusz Wichary 

Istnieją 4 podstawowe działy w księgozbiorze teologii.

1.Teologia biblijna (egzegetyczna). Obszarem badawczym jest tu Biblia jako taka; jej tekst. Odpowiada na pytania: co mówi dany werset/fragment/księga/grupa ksiąg? Jej celem jest więc poznanie nauczania Biblii; właściwa interpretacja (czyli zrozumienie) jej tekstu. Podstawowe działy to egzegeza (czyli: działanie mające na celu wyciągnięcie znaczenia z danego fragmentu) określonych części Pisma, hermeneutyka gatunków literackich obecnych w Piśmie Świętym (czyli: nauka zajmująca się zasadami rzadzącymi interpretacją okreslonych gatunków literackich), filologia biblijna (studia nad językami biblijnymi: głównie hebrajskim i greką), krytyka tekstu (studia nad oceną dostępnych współcześnie kopii Starego i Nowego Testamentu), oraz wszelkie studia pomocnicze, jak np. poznawanie kultury społeczeństw biblijnych, geografii, historia ludów Bliskiego Wschodu itp.
2.Teologia historyczna. Obszarem badawczym jest Kościół w jego istnieniu w dziejach, a celem poznanie zrozumienia Biblii w historii. Odpowiada na pytania: jak ten tekst rozumiał (…..)? Jak to słowo/pojęcie rozumiano w przeszłości? Podstawowe działy to historia rozwoju doktryny (czyli: historia pogladów obecnych w kościele na myślenie o Bogu i inne tematy), studium symboli (czyli wyznań wiary; nazywane symboliką); studium teologii najistotniejszych teologów (np. Tertulian, św. Augustyn, św. Tomasz), historia poszczególnych ruchów i wyznań, religioznastwo (studia nad współoddziaływaniem kultury na kościół).

3.Teologia systematyczna (dogmatyka). Obszarem badawczym jest chrześcijańska doktryna (ogół wierzeń) i dogmaty (podstawowe artykuły wiary) – czyli synteza teologii biblijnej i historycznej. Po co? Celem jej jest poznanie nauczania Biblii na poszczególne tematy; usystematyzowanie wiedzy zdobytej przez działy I i II. Podstawowe pytanie, na które odpowiada, brzmi: co Biblia mówi o …..? Podstawowe działy łączą się z podstawowymi tematami, np. teologia właściwa (nauczanie Biblii o osobie Boga); objawienie; antropologia (człowiek); kosmologia (świat); hamartiologia (grzech); Chrystologia (Jezus Chrystus); soteriologia (zbawienie); eklezjologia (kościół); sakramentologia (środki łaski – ustanowienia/sakramenty); pneumatologia (Duch Święty); eschatologia (przyszłość i wieczność). Dodatkowo do teologii systematycznej zalicza się również etykę – czyli systematyczne ujęcie wartości i zasad postepowania zawartych w Biblii, oraz apologetykę – czyli obronę wiary w relacji do światopoglądów i religii niechrześcijańskich (czy innych nurtów chrześcijaństwa).
4.Teologia praktyczna. Obszarem badawczym jest praktyka kościoła, która wynika z wcześniejszych działów. Odpowiada na pytanie: co w związku z tym mamy czynić? Jak działać? Jak uwielbiać? Itp. Celem więc jest właściwe zastosowanie poprzenich działów w praktyce osobistej i całego kościoła; wdrożenie prawdy w czyn. Działy to np. homiletyka (nauka o głoszeniu kazań); liturgika (nauka o właściwym sprawowaniu nabożeństw i społecznych rytów i świąt religijnych); katechetyka (pedagogika chrześcijańska); ustrój kościoła (struktura władzy i autorytetu w kościele); misjologia (nauka o rozwoju kościoła i zakładaniu nowych kościołów).

Idealnie rzecz ujmując, kierunek powinien zawsze prowadzić od działu 1 do 4. Wtedy nasza praktyka wynika z Biblii, poznaje poglądy kościoła w przeszłości, systematyzuje nasze zrozumienie Piusma w świetle poglądów obecnych w historii kościoła, w których rozpoznajemy proawdzenie Ducha Bożego, po czym jest rzetelnie ujmowana w zasady postępowania, które powodują naszym działaniem. Niestety, historia kościoła uczy nas, iz bywało tak żadko. Bardzo często tradycje zastępowały poznanie Pisma; dziś znów w kościołach protestanckich często lekkomyślnie lekcewważy sięlekcje z historii, których kościołowi udzielił Duch Święty – omijając teologię historyczna. Tak czy inaczej, każdy gorliwy chrześcijanin powinien rozwijac swe poznanie w każdych z tych dziedzin, by mógł zgodnie z sumieniem wyznać, że rzeczywiście, zrobił co mógł,m by jego życie podobało się Bogu.